Видео оонньуу консоля — барыллар ыккардыларынааҕы ураты

1524 баайт эбиллибит ,  13 сыл ынараа өттүгэр
көннөрүү туһунан суруллубатах
[[Image:Playstation3vector.svg|thumb|250px|[[PlayStation 3]]]]
'''Видео оонньуу консоля''', эбэтэр оонньууркылгастык приставка'''оонньуу консоля''' ({{lang-en|video game console}}) диэн [[видео оонньуу|видео оонньууну]] оонньуурга анаан оҥоһуллубут электроннай тэрил. Оонньуу ойуутун дисплейга ([[телевизион|ТВ]], [[видео монитор|монитор]], уо.д.а.) холбонон көрдөрөр.
 
==Аат үөскээhинэ==
*Консоль киин блога: дисплей, контроллер уонна оонньуу программалара холбонор түмүктэрэ; видео оонньуу консолюн киинэ.
*Медиа: видео оонньуу консоллярын үгүстэригэр программалара тас медиа тэриллэргэ (картриджтарга, хаарталарга, дискаларга уо.д.а.) бааллар.
*[[Өйдүүр хаарта]]: cорох видео оонньуу консолляра (холобур, [[PlayStation]] уонна [[Nintendo GameCube]]) билэни харайар, холбуур уонна сотор өйдүүр хаарталаахтар.
 
==Историята==
===Бастакы көлүөнэ (1972-1977)===
[[Image:Pong.png|thumb|right|170px|''[[Pong]]'' аркада версията]]
Видео оонньууОонньуу консоллярын бастакы көлүөнэтэ.
*[[Magnavox Odyssey]] (1972)
*[[Magnavox Odyssey]] 100 (1975)
*[[Coleco Telstar]] (1977)
===Иккис көлүөнэ (1976-1984)===
Видео оонньууОонньуу консоллярын иккис көлүөнэтэ 1976 с. [[Fairchild Channel F]] уонна [[1292 Advanced Programmable Video System]] тахсааhыннарыттан саҕаламмыта.
*[[Fairchild Channel F]] (1976-1978)
*[[Atari 2600]] (1977-1992)
*[[Nintendo Game & Watch]] (1980-1991)
===1983 c. видео оонньуу индустриятын эстиитэ===
1983-1984 cc. консолляр уонна оонньуулар маркеттарын аан дойдутааҕы эстиитэ буолбута (бастатан туран [[АХШ|Америкаҕа]]). Онтон сылтаан [[Хотугу Америка]] видео оонньуу консоллярын уонна [[дьиэ көмпүүтэрэ|дьиэ көмпүүтэрдэрин]] оҥорор элбэх компаниялара банкрот буолбуттара. Маны кытта видео оонньуу консоллярын иккис көлүөнэлэрэ бүппүтэ. 1983 с. [[Дьоппуон|Дьоппуоҥҥа]] [[Nintendo Entertainment System]] (NES) диэн консоль тахсыбыта уонна кини икки сылынан Хотугу Америкаҕа ситиhиилээхтик тарҕаммыта. Бу түбэлтэни кризис бүтүүтэ дииллэр. Эстии бастыҥ түмүгүнэн аан дойду оонньуу индустриятын киинэ Хотугу Америкаттан Дьоппуоҥҥа көһүүтэ буолбута.
===Үһүс көлүөнэ (1983-1992)===
[[Image:SuperMarioBrosNESTitle.png|thumb|180px|right|''[[Super Mario Bros.]]'']]
 
Оонньуу консоллярын үһүс көлүөнэлэрэ 1983 с. Дьоппуоҥҥа Famicom консоль тахсааhыныттан саҕаламмыта. Бу кэми атыннык '''8 бит эрата''' диэн ааттыыллар.
*[[Nintendo Entertainment System|NES/Famicom]] (1983-1985)
*[[PV-1000]] (1983-1987)
*[[Super Cassette Vision]] (1984)
*[[Supergame VG 3000]] (1985)
*[[Sega Master System]] (1985-1987)
*[[Atari 7800]]
===Төрдүс көлүөнэ (1987-1996)===
[[Image:SonicTheHedgehog1.png|thumb|right|200px|''[[Sonic the Hedgehog (16-bit)|Sonic the Hedgehog]]'']]
Оонньуу консоллярын төрдүс көлүөнэлэрэ алтынньы 30 к. 1987 с. Дьоппуоҥҥа [[TurboGrafx-16|PC Engine]] (Хотугу Америкаҕа TurboGrafx-16 диэн биллэр) консоль тахсааhыныттан саҕаламмыта. Бу кэми атыннык '''16 бит эрата''' диэн ааттыыллар.
*[[TurboGrafx-16|TurboGrafx-16/PC-Engine]] (1987-1990)
*[[Sega Mega Drive|Sega Mega Drive/Genesis]] (1988-1990)
*[[Neo Geo]] (1990-1991)
*[[Super Nintendo Entertainment System|Super Nintendo Entertainment System/Super Famicom]] (1990-1992)
====Портативнай консолляр====
*[[Game Boy]] (1989-1990)
*[[Atari Lynx]] (1989-1990)
*[[Sega Game Gear]] (1990-1992)
*[[Watara Supervision]] (1992)
 
 
1022

уларытыы