Заболоцкай Николай Максимович (Чысхаан) — барыллар ыккардыларынааҕы ураты

эбии, хаартыската уларыйда
к
(эбии, хаартыската уларыйда)
[[Ойуу:Заболоцкий_чысхаанЗаболоцкий_Николай_Максимович_-_Чысхаан.gifjpg|200px|thumb|left|Заболоцкий Николай Максимович]]
'''Заболоцкай Николай Максимович''' — '''Чысхаан''' (21.11.1908—01.04.1987) — прозаик, литератураны ырытааччы., [[Саха АССР]] культуратын үтүөлээх үлэһитэ. 1944 сыллаахтан [[СССР|ССРС]] суруйааччыларын түмсүүлэринСойууһун чилиэнэ (1944).
 
== Олоҕун олуктара ==
[[1908]] с. сэтинньи 21 күнүгэр [[Өймөкөөн улууһа|Өймөкөөн улууһун]] Бастакы Бороҕон нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Өрөспүүбүлүкэ хаһыаттарыгар, "[[Эдэр коммунист (хаһыат)|Эдэр коммунист]]" уонна "[[Кыым, хаһыат|Кыым]]", редакцияларыгар үлэлэспитэ. Саха АССР Үөрэхтээһин Народнай Комиссариатын инспекторынан үлэлээбитэ, Чурапчытааҕы уонна Дьокуускайдааҕы педагогическай училищеларга учууталлаабыта, Саха АССР {{comment|СНК|Совет народных комиссаров}} иһинэн тыл уонна культура Институтын литератураҕа уонна фольклорга секторын салайбыта.<br />
1927 с. литератураҕа киириитэ кэпсээннэри суруйууттан уонна литератураны ырытар ыстатыйалартан саҕаламмыта.<br />
1938 с. [[Ойуунускай Платон Алексеевич|П. А. Ойуунускай]] редакциятынан литератураҕа бэлиэ үлэтэ — "«Саха литературатын историятын очеркалара"» — күн сирин көрбүтэ.<br />
1944 с., Дьокуускайдааҕы педагогическай институтыинституту бүтэрээт, үөрэммит институтыгаринститутугар учууталлаабыта. Дьокуускайдааҕы норуот үөрэҕириитин салаатын педагогическай кабинетын, "«Хотугу сулус"» сурунаал редакциятыгар проза салаатын салайааччыларынан үлэлээбитэ.<br />
1987 сыллаахха муус устар 1 күнүгэр олохтон туораабыта.<br /><br />
 
Саха литературатын төрүттээччилэрэ [[Кулаковскай Алексей Елисеевич|А. Е. Кулаковскай]] уонна [[Софронов Анемподист Иванович|А. И. Софронов]], революционер уонна суруйааччы [[Ойуунускай Платон Алексеевич|П. А. Ойуунускай]], суруйааччы [[Сметанин Тимофей Егорович|Т. Е. Сметанин]] баай бэлиэ түгэннэрдээх, сүдү суолталаах олохторун туһунан бэйэтин ахтыыларыгар сырдатан турар.<br />
Н. Заболоцкай драматург быһыытынан эмиэ биллэр. Нуучча классическай уонна советскай литературатын айымньыларын хомоҕой тыллаах тылбаасчыта буолар.<br />
Сыралаах үлэтэ "Бочуот Бэлиэтин" орденынан, үгүс мэтээллэринэн бэлиэтэммитэ.<br />
Н. М. Заболоцкай — Чысхаан сырдык аатын [[Өймөкөөн улууһа|Өймөкөөн улууһун]] [[Томтор, Өймөкөөн улууһа|Томтор]] орто оскуолата сүгэр.
 
== Библиография ==
== Айымньылара ==
* Саха уус-уран литературатын историятын очерката. — Дьокуускай, 1937. — 139 с. — (Сб. тр. науч.-исслед. ин-та яз. и культуры при СНК ЯАССР, вып. 2).
* Оҕолор: Кэпсээннэр, очеркалар. Орто саастаах оҕолорго. - Дьокуускай:Кинигэ изд-вота. 1943. — 72 с.
* Хорсуттар тустарынан: Саха остуоруйалара уонна кэпсээннэрэ. Орто уонна улахан саастаах оҕолорго. — Дьокуускай:Кинигэ изд-вота, 1944. — 46 с.
* Сайылыкка: Орто саастаах оскуола оҕолоругар. — Дьокуускай:Кинигэ изд-вота, 1958. — 72 с.
* Yрүҥ сүүрүктэр: Кэпсээннэр, очеркалар. — Дьокуускай:Кинигэ изд-вота, 1960. — 168 с.
* Ферма олохтооҕо. Оҕолорго сэһэн. — Дьокуускай:Кинигэ изд-вота, 1960. — 95 с.
* Болот моһуогуруулара: Оскуола саастаах оҕолорго. — Дьокуускай:Кинигэ изд-вота, 1964. — 47 с.; Дьокуускай: Бичик, 1993. — 48 с.
* Дабаан: Кэпсээннэр, очеркалар. ахтыылар. — Дьокуускай:Кинигэ изд-вота, 1965. — 196 с.
* Күн да уһун: Кэпсээннэр, сэһэннэр, очеркалар, ахтыылар. — Дьокуускай:Кинигэ изд-вота. 1968. — 488 с.
* Дьэллик кэпсээннэрэ. — Дьокуускай:Кинигэ изд-вота. 1971. — 172с.
* Мин сүрэх хайам: Сэһэннэр, кэпсээннэр. — Дьокуускай:Кинигэ изд-вота, 1978. — 255 с.
 
== Наҕараадалара уонна ытык ааттара ==
* Саха АССР культуратын үтүөлээх үлэһитэ
* «Бочуот Знага» уордьан
* мэтээллэр
 
== Аатын үйэтитии ==
Н. М. Заболоцкай — Чысхаан сырдык аатын [[Өймөкөөн улууһа|Өймөкөөн улууһун]] [[Томтор, Өймөкөөн улууһа|Томтор]] орто оскуолата сүгэр.
 
== Сигэлэр ==
* [http://www.nlib.sakha.ru/Resoures/Data/Inquirys/Writer/Union_writers/Zabolotsky_N.html Саха Сирин национальнай библиотеката]
* [http://igi.ysn.ru/spravochnik.pdf Биобиблиографический справочник]
* [http://www.sakhalit.com/node/118 Якутский государственный литературный Музей имени П. А. Ойунского:Заболоцкий Николай Максимович — Чысхаан]
 
[[Категория:Дьоннор алпабыытынан]]
14 683

уларытыы