Дулгааннар: Барыллар ыккардыларынааҕы ураты

Ис хоһооно сотторолунна Ис хоһооно эбилиннэ
Көннөрүү туһунан суруллубатах
Көннөрүү туһунан суруллубатах
1 устуруока:
'''Дулгааннар''' (долгааннар, долгааттар) - [[Саха тыла|саха тылын]] [[түөлбэ тыл|түөлбэ тылынан]] ([[сака-дулгаан тыла]]) саҥарар [[Сахалар|сахаҕа]] уонна [[Эбэҥкилэр|эбэҥкигэ]] уруулуу омуктар. Чинчийээччилэр суруйалларынан дулгааннар Сибиир саамай эдэр омуга буолаллар, киникинилэр XVIII-XIX үйэлэргэ билиҥҥи Таймыыр оройуонун сиригэр омук быһыытынан үөскээбиттэрэ. Манна [[Бүлүү (өрүс)|Бүлүү]] сахалара, эбэҥки Дулгаан, Донгот, Эдьээн, Каранто уустарыттан, Илимпиэй туундаратын эбэҥкилэриттэн (Тамбэгир, Малгачагир, Иолигир, Тыптагир уонна Якчар уустартан) ойдубут дьон түөлбэлээн өр кэмҥэ бииргэ олорбуттара. Ону таһынан энецтэр (Сонуко, СойьаСойта, Масуадай, Муггади уонна Бай уустарыттан ойдубут дьон) уонна [[дьураактар]] (Ябтонгэ уонна Аседа уустарын дьоно) омук сорҕото буолбуттара<ref>Долгих Б.О. Происхождение долган // Сибирский этнографический сборник. - М. Изд-во АН СССР. 1963. - Т.5. - С. 92-141.</ref>.
 
Хойукка диэри бэйэлэрин туспа ааттаах омук быһыытынан билиммэттэр этэ. Сороҕор бэйэлэрин ''тыа'' эбэтэр ''тыа киһи'' диэн ааттыыллар этэ диэн суруйаллар<ref>Попов А. А. Долганы // Народы Сибири. — М.,Л., Изд-во АН СССР, 1957. — С. 742—759.</ref>. Билиҥҥи ааттарынан, А.А. Попов 1934 с. суруйарынан, нууччалар Дулгаан [[Аҕа ууһа|аҕа ууһуттан]] төрүттээн ааттаабыттар<ref>Попов А.А. Материалы по родовому строю долган // Сов. этнография. - 1994. - №6. С. 116-139</ref>. Кырдьаҕастара бэйэлэрин сахаларбыт (сакаларбыт) дэнэллэр. [[Красноярскай кыраай]] хоту өттүгэр [[Таймыыр|Таймыырга]] уонна Саха сирин [[Анаабыр улууһа|Анаабыр улууһугар]] бааллар.
 
1979 сыллааҕы биэрэпис көрдөрөрүнэн 5100 киһи баар эбит. 1989 сыллааҕы биэрэпискэ - 6945 киһи суруттарбыт. Төрүт дьарыктара сүнньүнэн булт, таба иитиитэ уонна балыктааһын.
 
== Туһаныллыбыт сирдэр ==