Терешкин Николай Дмитриевич — барыллар ыккардыларынааҕы ураты

4837 баайт эбиллибит ,  1 сыл ынараа өттүгэр
көннөрүү туһунан суруллубатах
'''Терешкин Николай Дмитриевич''' — сэрии кэмигэр [[Бэрдьигэстээх]] таһыгар саахалламмыт сөмүлүөккэ баар дьону быыһаабыт киһи. Кэлин 50-60-с сс. Дьокуускайы салайбыта, горисполком бэрэстээтэлэ буола сылдьыбыта. Саха АССР Үрдүкү сэбиэтин дьокутаатынан талылла сылдьыбыта.
 
[[1919]] сыллаахха Өлүөхүмэ уокуругун Нөөрүктээйи нэһилиэгэр Толоон диэн сиргэ төрөөбүт. 1935 сыллаахха хомсомуолга үлэлэтин саҕалаабыт. 1943 с. Лиэнискэйдээҕи ВЛКСМ райкомун сэкиритээринэн талыллыбыт. Өлөөн улууһугар баартыйа райкомун сэкиритээринэн үлэлээбитэ, баартыйа оскуолатыгар үөрэммитэ, 1951 сыллаахтан 5 сыл Үөһээ Дьааҥы баартыйатын салайбыта. 1957 сыллаахха Дьокуускай горисполкомун бэрэстээтэлинэн анаммыта. 1959 сыллаахха кураан буолбутугар Дьокуускайы кыһыҥҥы хортуопуйунан хааччыйаары Красноярскай кыраайга командировкаҕа барбыта. Онно күһүн хойукка диэри сылдьан, сайыҥҥы таҥаһынан тымныйан ыараханнык ыалдьыбыта. 1961 сылтан өлүөр диэри Политпроска сэбиэдиссэйии солбуйааччынан үлэлээбитэ.
 
Вскоре после происшествия в тайге Н. Д. Терёшкина избрали секретарем Оленёкского райкома партии. По окончании партийной школы при обкоме КПСС с 1951 г. более пяти лет он возглавлял Верхоянскую партийную организацию. В 1957 году Николая Дмитриевича назначили председателем исполкома Якутского горсовета депутатов трудящихся. Н. Д. Терёшкин отдал много сил и энергии делу поднятия хозяйства и культуры столицы республики. С 1961 года и до конца своей жизни работал в аппарате обкома зам. заведующего Домом политпросвещения. В 1995 году окончил ЗВПШ при ЦК КПСС, после неоднократно избирался членом обкома, депутатом Верховного Совета ЯАССР. За успехи в трудовой деятельности Н. Д. Терёшкин был награждён орденом «Знак Почёта», медалью «За доблестный труд в Великой Отечественной войне 1941 -1945гг.» и Почетной грамотой Президиума Верховного Совета ЯАССР. К любому делу Николай Дмитриевич относился с большой ответственностью. В 1959 году в республике случился неурожай картофеля. Когда стало ясно, что Якутск может остаться зимой без минимального запаса, а весной без семенного картофеля, Николай Дмитриевич выехал в Красноярский край, чтобы лично заняться закупкой. Командировка затянулась до осенних заморозков и первого снега. Приходилось самому организовывать погрузку картофеля с размокших полей. Одет он был легко, почти по-летнему. Сильно простудился и после возвращения в Якутск тяжело заболел.
 
[[1919]] сыллаахха Өлүөхүмэ уокуругун Нөөрүктээйи нэһилиэгэр Толоон диэн сиргэ төрөөбүт. 1935 сыллаахха хомсомуолга үлэлэтин саҕалаабыт. 1943 с. Лиэнискэйдээҕи ВЛКСМ райкомун сэкиритээринэн талыллыбыт.
 
Кини 24 саастааҕар [[1943]] сыллаахха [[кулун тутар 5]] күнүгэр Дьокуускайтан Өлүөхүмэҕэ көтөн испит ЛИ-2 (Дуглас) байыаннай транспортнай сөмүлүөккэ пассажир эбит. Кини таһынан сөмүлүөккэ байыаннайдар, потребкооперация экспедитора уонна үс райкомол сэкиритээрэ бааллара. Сөмүлүөт маршрутуттан сүүстэн тахса килэмиэтир туораан, көппүтэ биир чаас буолбутун кэннэ мотуора аккаастаан саахалламмыт. Тумсунан сиргэ түспүт. Лүөччүктэр тута өлбүттэр, бортмеханик ыараханнык бааһырбыт, сотору кэминэн эмиэ өлбүт. Ойдон хаалбыт сөмүлүөт кутуругар 7 киһи тыыннаах хаалбыт. Терешкин бааһырбыт киһини мастан түһэрбит, сөмүлүөт сэмнэҕин баахыланнан ханаппаахылаан олорор сир оҥорбут, уот оттон сылыппыт. Дьахталлар баттахтарыттан оҕуур оҥорон хабдьы тутан аһаппыт. Хас да хонук ааспытын кэннэ, көмө кэтэһэ сатаан баран, фанераттан бэрэчиинэй быһаҕынан хайыһар быстан, тумсун итии ууннан токурутан көмө көрдүү барар. Икки суукка кэриҥэ тайҕа быыһынан дьон олорор сиригэр Солоҕон нэһилиэгин Карл Маркс аатынан холкуос олоҕор тиийэн тыллаабыт, уонна быыһыыр эспэдииссийэни сирдээн илдьибит<ref>Подвиг в тылу, в якутской тайге / О. Петровская // Якутия. – 2004.– 8 мая</ref>. Бастакы ас-үөл тиэйиилээх таба сыарҕатыгар олорон, сирдээн илдьибит. Ол суолунан хойутуу соҕус 10 таба сыарҕата баран саахалга түбэспит дьону Өрт сэлиэнньэтигэр илдьибиттэр.
 
Бу түбэлтэ туһунан кэмигэр киэҥник биллибэккэ хаалбыта. Ол төрүөтүнэн суруйааччы Иван Негенбля "тымныы сэриини" ааттыыр, Сэбиэскэй Сойууска ленд-лиз туһунан кэпсиир сатамньыта суоҕунан быһаарар. Саха норуодунай суруйааччыта [[Амма Аччыгыйа]] бу түбэлтэ туһунан Терешкинныын бииргэ балыыһаҕа сытан алҕас билбитэ. Ол түмүгэр "Алдьархай" диэн сэһэнигэр ойуулаабыта. Айымньы сүрүн дьоруойун Тогойкин диэн ааттаабыта. Бу кинигэ тахсыбытын кэннэ 70-с сс. Солоҕон оскуолатын үөрэнээччилэрэ учууталларын кытта бу түбэлтэни дьоҥҥо кэпсииргэ быһаарыммыттара. Амма Аччыгыйын, Терешкин огдооботун булан кинилэр сирдэригэр саахалламмыт сөмүлүөт дьонун быыһыырга Терешкин сыһыаннааҕын чопчулаабыттара. Онтон 1985 с. Солоҕон оскуолатын учуутала А. Г. Захаров эспэдииссийэ тэрийэн оскуола оҕолоро сөмүлүөт түспүт сиригэр бара сылдьыбыттара, мэҥэ бэлиэ туруорбуттара, оскуолаҕа сөмүөлүөт кырамтатын туһанан истиэндэ оҥорбуттара.
 
Огдообото араадьыйа суруналыыһа Василиса Григорьевна Хорунова, Терешкин бэйэтин кэпсээннэригэр олоҕуран, тыыннаах хаалбыт пассажирдар уонна быыһыыр эспэдииссийэҕэ сылдьыбыт Михайловтар дьиэ кэргэн ахтыыларын хомуйан 2000 сыллаахха кинигэ таһаарбыта[http://www.lenvest.ru/2013/03/27/podvig.htm Ленский вестник].
 
Бу хорсун быһыытын иһин 1993 сыллаахха [[Арассыыйа]] бэрэсидьиэнэ от ыйын 7 күнүнээҕи ыйааҕынан [[«Хорсунун иһин» мэтээл|«Хорсунун иһин» мэтээлинэн]] наҕараадалаабыта (өлбүтүн кэннэ)<ref>Аляска-Сибирь. Негенбля И.Е. 2005, ISBN 5-7696-2082-X</ref>.
 
== Наҕараадалара ==
«Бочуот знаага» уордьан, «За доблестный труд в Великой Отечественной войне 1941 -1945 гг.» мэтээл уонна САССР Үрдүкү Сэбиэтин бөрөсүүдьүмүн Бочуот грамотата.
 
== Быһаарыылар ==