1919 сыл — барыллар ыккардыларынааҕы ураты

2764 баайт эбиллибит ,  2 ый ынараа өттүгэр
көннөрүү туһунан суруллубатах
к
'''1919''' сыл.
 
== Түбэлтэлэр ==
== Туох буолбута ==
* [[Нациялар Лигалара]] тэриллибит.
* [[Бэс ыйын 28]] — Версальскай эйэ дуогабара түһэрсиллибит, Бастакы Аан дойду сэриитэ бүтүүтэ.
* [[От ыйын 30]] — [[Омскай]]га ''Саха уобаластааҕы земство быраабатын'' бэрэссэдээтэлэ [[Күлүмнүүр|Василий Никифоров - Күлүмнүүр]] ''Судаарыстыбаннай экэнэмиичэскэй сүбэ мунньах'' депутациятын кытары [[Арассыыйа]] ''Үрдүкү Салайааччытын'' [[Александр Колчак|Александр Колчагы]] көрсүспүт. Бу сырыытыгар [[Күлүмнүүр|Василий Никифоров - Күлүмнүүр]] ''Судаарыстыбаннай экэнэмиичэскэй сүбэ мунньахха'' Саха сирин наадыйыыларын туруорсубут, ходатайстволары түһэртээбит. Ол курдук земство тэрээһиннэригэр 10 мөл. солк. тыырарга, хааһына харчытынан күндү түүлээх тутарга, присяжнайдар сууттарын киллэрэри түргэтэргэ, [[Амур]] тимир суолугар диэри почта трагын тутарга.
* [[Ахсынньы 15]] — Түүн [[Дьокуускай]] гарнизона уонна өрө турбут оробуочайдар утарылаһыыта суох переворот оҥорбуттар, колчаковскай режим суулларыллыбыт. Хаайыыттан босхоломмуттар: [[Х.А. Гладунов]], [[Аржаков Степан Максимович|Степан Аржаков]], [[Л.Л. Даниш]] уо.д.а. Хаайыллыбыттар: уобалас коммиссара [[В.С. Соловьев]], гарнизон салайааччыта Каменскай, куорат кулубата [[Павел Андреевич Юшманов|Павел Юшманов]], уобалас быраабатын бэрэссэдээтэлэ [[Күлүмнүүр|Василий Никифоров - Күлүмнүүр]], [[Ксенофонтов Гавриил Васильевич|Гавриил Ксенофонтов]] уо.д.а. Сарсыарданан былааһы ''Саха сиринээҕи байыаннай-революционнай штаб'' ылбыт, Саха уобалаһын сэриилэрин командующайынан [[Геллерт Болеслав|Болеслав Геллерт]] буолбут. Аҕыйах күнүнэн [[ахсынньы 28]]-гар [[Геллерт Болеслав|Болеслав Геллерт]] өлөрүллүбүт, кэлин биллибитинэн кинини бэйэтин дьоно кыһыллар өлөрбүттэр эбит.
 
== Төрөөбүттэр ==
976

уларытыы