Балаҕан ыйын 1 — барыллар ыккардыларынааҕы ураты

2652 баайт эбиллибит ,  1 сыл ынараа өттүгэр
көннөрүү туһунан суруллубатах
Нет описания правки
Нет описания правки
 
== Түбэлтэлэр ==
* [[1720]] — [[Сибиир]] норуоттарыгар христианскай итэҕэли ылыммыт дьон үс сыл устата бары түһээнтэн босхолоноллорун туһунан уураах тахсыбыт. Босхо кыһыл көмүс сүрэх, чаанньык, алтан иһит, “ырбаахыта тиктиҥ” диэн холуста, таҥара мэтириэтэ (икона) бэриллэрэ. Саха киһитэ маннык чэпчэтиини сүрдээх өйдөөхтүк туһаммыта: маҥнай оҕолорун биир-биир сүрэхтиир, онтон – кэргэнин, тиһэҕэр – бэйэтин. Түмүгэр сүүрбэччэ сыл дьаһаахтан босхолоноллоро.
* [[1759]] — Коллежскай асессор [[Лебедев Михаил Михайлович|Михаил Лебедев]] Саха сирин бойобуодатынан анаммыт. Кини бу солоҕо [[1761]] сыл сэтинньи 30 күнүгэр дылы сулууспалаабыта.
* [[1870]] — ''Седан кыргыһыытыгар'' Пруссия [[Франция]]ны быһаарыылаахтык кыайбыт. Бу кыайыы [[Германия]] судаарыстыбалара холбоһоллоругар улахан суолталаах этэ.
* [[1923]] — [[Дьоппуон|Дьоппуоҥҥа]] ''Улахан Канто сирин хамсааһыныгар'' [[Токио]] уонна [[Иокогама]] урусхалламмыттар, 105 000 киһи өлбүт. Дьоппуоннар быыстарыгар бу алдьархайыалдьархай [[европа]]лыы сиэринэн-майгынан, [[демократия]]нан аһара үлүһуйбүтүлүһүйбүт сэттэригэр буолбут диидиэн санаа санаабыттаролохсуйбут.
* [[1939]] — [[Үһүс рейх|Германия]] [[Польша]]ҕа саба түспүт, [[Аан дойду иккис сэриитэ]] саҕаламмыт.
* [[1952]] — [[Пулитцер бириэмийэтэ|Пулитцер бириэмийэтин]] ылбыт Эрнест Хемингуэй романа «Оҕонньор уонна байҕал» тахсыбыт.
* [[1969]] — [[Ливия]]ҕа полковник [[Муаммар Каддафи]] былааһы ылбыт. Кини бу дойдуну 42 сыл тухары салайбыта, түмүгэр [[2011]] сыллаахха Ливияҕа гражданскай сэрии саҕаламмыта.
* [[1991]] — [[Узбекистан]] тутулуга суоҕун биллэрбит.
 
== Төрөөбүттэр ==
* [[1923]] — [[Николаев Семен Иванович (Сомоҕотто)|Семен Николаев - Сомоҕотто]] (29.10.2004 өлб.) — история билимин кандидата, этнография эйгэтигэр сахалартан бастакы үрдүк үөрэхтээх чинчийээччи, 100-н тахса үлэ ааптардараааптара.
* [[1930]] — [[Оконешников Егор Иннокентьевич|Егор Оконешников]] — норуот үөрэҕириитин туйгуна, филология билимин хандьыдаата, терминограф.
* [[1941]] — [[Аралбай, Кадим Абдулгалимович|Кадим Аралбай]] — [[Башкортостан]] [[норуодунай поэта]].
* [[1949]] — [[Аммосов Иннокентий Николаевич|Иннокентий Аммосов]] — 2002—2008 сс. [[Чурапчы улууһа|Чурапчы улууhун]] баhылыга, [[СӨ норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ]], Чурапчы улууһун ытык олохтооҕо.
* [[1950]] — [[Алекперов Вагит Юсуфович|Вагит Алекперов]] — «Лукойл» ньиэп хампаанньатын бэрэсидьиэнэ уонна кыттыгас бас билээччитэ.
* [[1952]] — [[Харлампьева Наталья|Наталья Харлампьева]] — саха норуодунай бэйиэтэ, [[Саха сирин суруйааччыларын сойууһа|Саха Сирин суруйааччыларын сойууһун]] бэрэссэдээтэлэ, Россия суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ.
* [[1959]] — [[Махаров Александр Егорович|Александр Махаров]] — геодезист, сири олохтооччу.
* [[1983]] — [[Николаев Любомир Владимирович|Любомир Николаев]] — мадьыны, [[Дыгын оонньуулара|Дыгын оонньууларын]] чемпиона (2013).
 
== Өлбүттэр ==
* [[1557]] — [[Жак Картье]] — билиҥҥи [[Канада]] сирин [[Франция]]ҕа бас билиннэрбит француз [[чинчийээччи]]тэ.
 
 
{{ыйдар}}
2246

уларытыы