Ахсынньы 10 — барыллар ыккардыларынааҕы ураты

3 баайт сотуллубут ,  9 ый ынараа өттүгэр
* [[1799]] — [[Франция]] ''уһун'' официальнай кээмэйин быһыытынан [[Метр системата|метры]] ылыммыт.
* [[1901]] — [[Швеция]] киин куоратыгар [[Стокһольм]]ҥа бастакы [[Нобель бириэмийэтэ|Нобель бириэмийэлэрэ]] анаммыттар.
* [[1930]] — «О новом административно-территориальном районировании в Якутской Автономной Социалистической Республике» диэн ЯЦИК уурааҕынан Булуҥ уокуруга ликвидацияламмытсуох оҥоһуллубут. Ити күҥҥэ «Об организации национальных объединений в районах расселения малых народностей Севера» уурааҕынан национальнай ([[эбээннэр|эбээн]], [[эбэҥкилэр|эбэҥки]], [[Дулгааннар|дулгаан]]) оройуоннар тэриллибиттэр, ол иһинэн ликвидацияламмытурукку Булуҥ уокуругун территориятыгарсиригэр: [[Анаабыр улууһа|Анаабыр национальнай]] (киинэ — [[Удьаа]]), [[Булуҥ улууһа|Булуҥ национальнай]] (киинэ — [[Булуҥ (сэлиэнньэ, Булуҥ улууһа)|Булуҥ]]), [[Эдьигээн улууһа|Эдьигээн национальнай]] (киинэ — [[Эдьигээн (улуус киинэ)|Эдьигээн]]). Ону кытары Саха сирин арҕаа өттүгэр Бүлүү-Марха национальнай оройуона (киинэ — [[Чуона (өрүс)|Чуона өрүһүн]] төрдүгэр, [[1931]] сыллаахтан [[Садын оройуона]]) уонна соҕуруу өттүгэр ТукуланТукулаан национальнай оройуона (киинэ — [[Алдан (өрүс)|Алдан өрүһүгэр]] [[Томмот]] аттыгар) тэриллибиттэрэ.
* [[1930]] — [[РСФСР]] иһигэр [[Ханты уонна Манси автономиялаах уокуруга|Остяк-Вогул]], [[Ямал-Ненец автономиялаах уокуруга|Ямал-Ненец]], [[Таймыыр]] ([[Дулгааннар|Дулгаан]]-[[Дьураактар|Ненец]]), [[Эбэҥки автономиялаах уокуруга|Эбэҥки]], Витим-Өлүөхүмэ (Эбэҥки), [[Чукотка автономиялаах уокуруга|Чукотка]], Коряк уонна [[Лаамы-Эбээн национальнай уокурук|Лаамы-Эбээн]] национальнай уокуруктара тэриллибиттэр. Бу уокуруктарга [[Саха АССР сиринэн-уотунан үллэһигэ|элбэх сир Саха АССР-тан таһаарыллыбыта]], кэлин сорох уокуруктар эһиллибиттэрин кэннэ ол сирдэр ыаллыы сытар эрэгийиэннэр састааптарыгар киирбиттэрэ.
* [[1932]] — [[Таиланд]] конституциялаах монархияҕа кубулуйбут.
* [[1948]] — [[Холбоһуктаах нациялар тэрилтэлэрэ|ХНТ]] Генеральнай Ассамблеята [[Киһи быраабын биирдэһиллибит декларацията|Киһи быраабын биирдэһиллибит декларациятын]] ылыммыт.
* [[1951]] — [["Правда"]] хаһыакка "Саха литературатын устуоруйатын сөпкө сырдатар туһугар" диэн [[Борисов Семен Захарович|Семен Борисов]] ыстытыйата бэчээттэммит. [[Өксөкүлээх Өлөксөй]], [[Алампа]] уонна [[Неустроев Николай Денисович|Николай Неустроев]] туcтарынан "Три якутских просветителя-реалиста" диэн кинигэ ааптара [[Башарин Георгий Прокопьевич|Георгий Башарин]] устуоруйаустуоруйаны фальсификаторынанфальсификациялыырга буруйдаммыта.
* [[1984]] — [[Холбоһуктаах нациялар тэрилтэлэрэ|ХНТ]] Генеральнай Ассамблеята ''Пытка утары конвенцияны'' билиммит.
* [[1996]] — [[Нельсон Мандела]] [[Соҕуруу Африка Өрөспүүбүлүкэтэ|Соҕуруу Африка Өрөспүүбүлүкэтин]] саҥа конституциятыгар илии баттаабыт. Бу дойдуга расалармантан ыла раасалар тэҥ бырааптаммыттар.
* [[1997]] — [[Казахстан]] киин куората [[Алматы]]ттан [[Нур-Султан|Акмолаҕа (Нур-СултаҥҥаСултааҥҥа)]] көһөрүллүбүт.
 
== Төрөөбүттэр ==