Агаат — барыллар ыккардыларынааҕы ураты

600 баайт эбиллибит ,  11 сыл ынараа өттүгэр
көннөрүү туһунан суруллубатах
(''''Агаат''' — синньигэс утахтардаах халцедоннарга киирэр таас. Уратыта ...' ыйааһыннаах саҥа сирэй оҥоһулунна)
 
Агаат өҥө үүт маҥантан, араҕастан уонна от күөхтүҥүттэн ыас хараҕа дылы буолар. Араас өҥнөөх дьаарыстар биир туочука тула бэйэ-бэйэлэрин солбуйар буоллахтарына «харахтаах», «ачыкылаах» таастар диэн ааттаналлар. Сороҕор бу таастары «мэкчиргэ хараҕа» диэн ааттыыллар эбит.
 
Фантазиялаах дьон таас ойуутугар дьэрэкээн дойдулары кытта булаллар. Былыр Илин дойдуларга «муохтаах» агааттары сыаналыыллар эбит — ойуурдуҥу оһуордаах таастары. Билигин итинник таастары дендриттаахтар дииллэр. Туман быыһыттан көстөр курдук оһуордаах таастары «кырыалаах» агааттар дииллэр. Сорох таастар ойуулара муннуктаах буолар, онтуктара былыргы каарталарга ойууламмыт кириэппэстэр былааннарын майгыннатарын иһин «кириэппэс», «бастион» эбэтэр «фортификация» агааттара дииллэр.