Иванов Спиридон Алексеевич

Иванов Спиридон Алексеевич (1928.03.16-2020.09.22) — саха түөлбэ тылын чинчийээччи, тыл үөрэҕин билимин дуоктара, Арассыыйа наукатын Академиятын Сибиирдээҕи салаатын үтүөлээх үлэһитэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин билимин үтүөлээх үлэһитэ.

Спиридон Алексеевич Иванов
Мэтириэтэ
Төрөөбүт күнэ:

16 кулун тутар 1928({{padleft:1928|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:16|2|0}}) (92 саастаах)

Төрөөбүт сирэ:

Иккис Күүлэт нэһилиэгэ,
Бүлүү улууһа, Саха АССР

Дойдута:

ССРСFlag of the Soviet Union.svg ССРСАрассыыйаFlag of Russia.svg Арассыыйа

Үлэтин сирэ:

Гуманитарнай чинчийии уонна аҕыйах ахсааннаах омуктар кыһалҕаларын үөрэтэр Институт

Үөрэммит кыһата:

Дьокуускайдааҕы педагогика института

Олоҕун олуктараУларыт

  • 1928 сыллаахха кулун тутар 16 күнүгэр Бүлүү улууһугар Иккис Күүлэт нэһилиэгэр төрөөбүтэ.
  • 1948—1952 сс. — алын кылаастарга учууталлыыр, алын кылаас оскуолатыгар завуч.
  • 1956 с. — Дьокуускайдааҕы педагогическай институту бүтэрбит.
  • 1956—1969 сс. — саха тылын уонна литературатын учуутала, завуч, Бүлүү оройуоннааҕы хаһыатыгар редакторы солбуйааччы, Дьокуускайдааҕы кинигэ кыһатын редактора.
  • 1969 с. — младшай научнай үлэһит.
  • 1986 с. — тыл үөрэҕин билимин хандьыдаатыгар «Аканье и оканье в говорах якутского языка» тиэмэҕэ диссэртээссийэтин көмүскээбит.
  • 1986—1989 сс. — научнай үлэһит.
  • 1989—1993 сс. — старшай научнай үлэһит.
  • 1995 с. — тыл үөрэҕин билимин дуоктарыгар «Центральная диалектная зона якутского языка: Фонетика и морфология (в ареально-историческом освещении)» тиэмэҕэ диссэртээссийэтин көмүскээбит.
  • 1996—1999 сс. — ведущай научнай үлэһит.
  • 2000—2008 сс. — сүрүн научнай үлэһит.
  • 2008 сылтан — РНА СС гуманитарнай чинчийии уонна аҕыйах ахсааннаах омуктар кыһалҕаларын үөрэтэр Институт грамматикаҕа уонна диалектологияҕа салаатын старшай научнай үлэһитэ.

2020 сыл балаҕан ыйын 22 күнүгэр Дьокуускайга өлбүтэ[1]

Сүрүн үлэлэрэУларыт

Саха тылын аакайдааһыныгар уонна оокойдооһунугар "төрүт түүрдүү уонна тас биричиинэлэр сабыдыаллаабыттар" диэн, урукку Арассыыйа, Сойуус бөдөҥ учуонайдара эппит санааларыттан ураты, саҥалыы, хорсун быһаарыыны биэрбитэ. Иккис диссэртээссийэтинэн саха тылын чахчыларын түҥ былыргыттан алтыһан кэлбит түүр, монгуол, тоҥус-манчжур тылларын кытта тэҥнээн ырыппыта уонна саха тылыгар историческай тэҥнээн чинчийии ньыматын бигэтик олохтообута. Бу үлэ бөдөҥ тюркологтар, олор истэригэр аан дойдуга биллэр компаративист А.В. Дыбо үрдүк сыанабылын ылбыта. Саха тылын үөрэҕэр лингвогеографияны төрүттээбитэ.

  • Сводный диалектологический атлас якутского языка: фонетика.
  • Аканье и оканье в говорах якутского языка. — Якутск: Кн. изд-во, 1980. — 183 с.
  • Грамматика современного якутского литературного языка. Фонетика и морфология. — М.: Наука, 1982. — 495 с. (в соавторстве).
  • Центральная группа говоров якутского языка: Фонетика. — Новосибирск: Наука, 1993. — 352 с.
  • Диалектологический атлас якутского языка (сводные карты). Ч. I: Фонетика. — Якутск: изд-во ЯНЦ СО РАН, 2004. — 128 с.
  • Диалектологический атлас якутского языка (сводные карты). Ч. II: Морфология и лексика. — Новосибирск: Наука, 2010. — 178 с.
  • Изучение якутских говоров: итоги и задачи (90 сааһа туоларыгар тэриллибит төгүрүк остуол түмүгүнэн суруйбута).

СигэлэрУларыт

БыһаарыыларУларыт

  1. Н. Данилова, Н. Попова, Н. Ефремов. Саха түөлбэ тылын үөрэтии учуонайа. Кыым. 42№ (2249). 2020.10.29. С.32