Ксенофонтов Гавриил Васильевич — барыллар ыккардыларынааҕы ураты

«Ксенофонтов Гаврил Васильевич» ыстатыйаттан эбиилэр киирдилэр
(категорияҕа сигэннэ, сигэлэр, вики)
(«Ксенофонтов Гаврил Васильевич» ыстатыйаттан эбиилэр киирдилэр)
[[Билэ:Ксенофонтов_гв.png|200px|thumb|right|Гавриил Васильевич Ксенофонтов]]
'''Гавриил Васильевич Ксенофонтов''' (15.01.1888—28.08.1938) — историк,саха этнографучуонайа, [[сахалар]]биллиилээх историк, [[бүрээттэр]]этнограф, [[эбэҥкилэр]]политическай, фольклордарынобщественнай чинчийээччидиэйэтэл.. <br />
 
== Олоҕун олуктара ==
[[1988]] сыллаахха [[тохсунньу 4]] күнүгэр (урукку стилинэн), саҥа стилинэн тохсунньу 15 күнүгэр, [[Арҕаа Хаҥалас улууһа|Арҕаа Хаҥалас улуус]] [[Тиит Арыы (Хаҥалас)|ҮһүсТөрдүс Малдьаҕар]] нэһилиэгэр төрөөбүт. 1912 сыллаахха Томскайдааҕы университет юридическай факультетын бүтэрбитэ. 1913—1917 сс. Дьокуускайга итэҕэллээх присяжнай быһыытынан үлэлээбитэ. 1920—1923 сс. Иркутскайдааҕы университекка үлэлээбитэ. Чинчийиилэригэр матырыйаал хомуйаары маннык экспедициялары тэрийбитэ:<br />
1920—1923 сс. Иркутскайдааҕы университекка үлэлээбитэ. Чинчийиилэригэр матырыйаал хомуйаары маннык экспедициялары тэрийбитэ:<br />
1921 с. — Саха Сирин киин улуустарынан.
1923—1924 сс. — Өлүөнэ уонна Өлөөн өрүстэринэн.
1928 сылтан Иркутскайга олорбута. 1930-с сылларга Саха АССР {{comment|Совнарком|Совет народных комиссаров}}ун научнай-чинчийэр институтугар үлэлээбитэ. Ити кэмҥэ «Эллэйада» уонна «Урааҥхай сахалар» диэн улахан үлэлэрин бэлэмнээбитэ. «Эллэйада» — Эллэйгэ аналлаах, [[Эллэй]] туһунан былыргы үһүйээннэр. Ити кинигэ илиинэн суруллубутун 1965 сыллаахха [[Ефремов Прокопий Елисеевич|П. Е. Ефремов]] итэҕэли утарар литература архыыбыттан булан, 1977 сыллаахха бэчээттэммитэ. «Урааҥхай сахалар» диэн сахалар былыргы устуоруйаларын туһунан очеркалар аан бастаан 1937 с. бэчээттэммитэ. <br />
Г. В. Ксенофонтов 1937 сыллаахха Дмитров куоракка көспүтэ. Онно олорон «Урааҥхай сахалар» иккис туомун бүтэрбитэ. <br />
1938 с. муус устар 22 к. кинини Москубаҕа Москва чугаһынааҕы Дмитров куоракка үлэлии олордоҕуна «сахалар дьыалаларыгар» [[Ойуунускай Платон Алексеевич|П. А. Ойуунускайы]] кытта тутан ылан хаайбыттара. 1938 с. атырдьах ыйын 28 к. ССРС Үрдүкү Суута үспүйүөннээһин иһин буруйдаан ытарга уураахтаабыта уонна ити күн ытыллыбыта. Көмүллүбүт сирэ — «Коммунарка» диэн {{comment|НКВД|Народный комиссариат внутренних дел}} полигона. 1957 с. атырдьах ыйын 22 к. ССРС Үрдүкү Суутунан сырдык аата тиллибитэ. <br />
Г. В. Ксенофонтов аатын [[Покровскай]] куоракка баар кыраайы үөрэтэр түмэл сүгэр.
 
== Үлэлэрэ: ==
[[Ойуу:Ксенофонтов.jpg|200px|thumb|right|[[Никифоров Василий Васильевич]], '''Ксенофонтов Гаврил Васильевич''' уонна [[Никифоров Гаврил Васильевич]] (Манньыаттаах уола)]]
 
# Изображения на скалах реки Лены в пределах Якутского округа // Бурятоведение. 1927. № 3/4. — С. 64—70;
# Легенды и рассказы о шаманах у якутов, бурят и тунгусов: (Материалы о мифологии урало-алтайских племен в Северной Азии). — Иркутск, 1928 (переиздано: М., 1930);
# Шаманизм: Избранные труды. Якутск, 1992.
 
== Аатын үйэтитии ==
== Г.В. Ксенофонтов туһунан: ==
[[Хаҥалас улууһа|Хаҥалас улууһугар]] кини аатын кыраайы үөрэтэр музей уонна Тиит Аpыы орто оскуолата сүгэллэр.
 
== Г. В. Ксенофонтов туһунан: ==
# Хороших П. О докладе Г. В. Ксенофонтова «Завоевание якутами территории Якутской области и отражение этого в богатырском эпосе и в изображениях на скалах по р. Лене» // Власть труда. 1922. № 69 — 708;
# О работе этнографа Г. В. Ксенофонтова // Ксенофонтов Г. В. Ураангхай-сахалар: Очерки по древней истории якутов. — Т. 1. — Иркутск, 1937. — С. 3—11;
# Иванов В. Н. «Ураангхай-сахалар» Г. В. Ксенофонтова // Ксенофонтов Г. В. Ураангхай-сахалар: Очерки по древней истории якутов. — Т. 1, кн. 1.— Якутск, 1992. — С. 5—10
 
== Сигэлэр ==
== Өссө маны көр ==
# * А. П. Окладников. «Эллэйада» Г. В. Ксенофонтова. В книге Г. В. Ксенофонтов. «Эллэйада», Москва, Наука, 1977.
[http://gulagmuseum.org/showObject.do?object=486019&language=1 Виртуальный МУЗЕЙ ГУЛАГА]
#* КСЕНОФОНТОВКсенофонтов Гавриил Васильевич : Люди и судьбы. Биобиблиографический словарь востоковедов — жертв политического террора в советский период (1917—1991). Изд. подготовили Я. В. Васильков, М. Ю. Сорокина. СПб.: Петербургское Востоковедение, 2003. 496 с.
 
* [http://gulagmuseum.org/showObject.do?object=486019&language=1 Виртуальный МУЗЕЙ ГУЛАГА]
== Ылыллыбыт информация источнига: ==
* http://www.sakhasire.com/index.php?itemid=2722 Руника — Уһун Дьурантаайы суруга. — «Саха сирэ» хаһыат.
# А. П. Окладников. «Эллэйада» Г. В. Ксенофонтова. В книге Г. В. Ксенофонтов. «Эллэйада», Москва, Наука, 1977.
*Иннокентий Неустроев[. «Саха бастакы үрдүк үөрэхтээхтэрэ». — «Кыым» хаһыат, 15.04.2007.
# КСЕНОФОНТОВ Гавриил Васильевич : Люди и судьбы. Биобиблиографический словарь востоковедов — жертв политического террора в советский период (1917—1991). Изд. подготовили Я. В. Васильков, М. Ю. Сорокина. СПб.: Петербургское Востоковедение, 2003. 496 с.
*[http://www.ihst.ru/projects/sohist/repress/kom/1938/ksenofontov.htm Репрессии учёных, биографические материалы.]
*[http://ilin-yakutsk.narod.ru/2000-1/08.htm «Илин» сурунаал], , 2000 с., № 1
 
{{bio-stub}}
[[Категория:Дьоннор алпабыытынан]]
[[Категория:1888 сыллаахха төрөөбүттэр]]
14 683

уларытыы