Суол - 1) барар, айанныыр хайысха; 2) аартык, ыллык, ыыр; 3) айанныырга анаммыт оҥоһуулаах буор, таас, бетон, асфальт уо.д.а. үктэл. Т.к.: йол (был. түүр.); юл (татар., башк.); йол (азерб., алтай); жол (казах., кирг., ккалп.); йул (узб.); чол (хакас), суол (чубаас.) — айанныыр суол, айаннааһын, айанныыр хайысха[1].

Chuysky trakt.jpg

Суол тутуутаПравить

Суол тутуута уустук, сыралаах, сыаналаах маһынан, оннооҕор саамай табыгастаах айылҕа- климат усулуобуйатыгар үлэлиир. Суол хаачыстыба, эрэл, уһун үйэлэниэхтээх, аһарар дьоҕуру, туһаныы уонна өҥөнөн туһаныы элбэх ирдэбиллэри толоруохтаах.

Государственнай надзорПравить

«Российскай Федерацияҕа автомобильнай суоллар уонна суол үлэлэрин туһунан» федеральнай сокуон 13.11.2007 Н 257- с пуунугар уонна РФ ИДьМ ГИБДД 11 балаһыанньатын 1998 с. бэс ыйын 711- с №- дээх уурааҕынан бигэргэммит, уопсай туһаныллар автомобильнай суоллары харыстааһыҥҥа государственнай кэтээн көрүү, РФ ИДьМ ГИБДД- ны тэрийии территориальнай салааларыгар сүктэрилиннэ.

РФ Градостроительнай кодексын 9- с пуунугар олоҕуран, паром территориятыгар айанныыр суоллары, судаарыстыбаннай кэтээн көрүү (ГЖИ) территориальнай управлениеларыгар сүктэрилиннэ.

Бас билии көрүҥүттэн тутулуга суох суоппар РФ КоАП 12.34 ыстатыйатынан туһаныллар массыына суолларын сөптөөхтүк туһаныы уонна ж/ДЭП автомобильнай суолларын сөптөөхтүк туһаныы иһин туһаныллар.

Интэриэһинэй чахчыларПравить

Суол- иис куһаҕана суох кэмигэр дьону- сэргэни өрүһүйүүгэ аһаҕас сири хорутуу, уу баһар ситимин функцияларын толороллор. Суолу-электростанцияны оҥороллор: суол болотуна Солнечнай панеллартан турар, дьэҥкир бүрүөһүннээх электростанциялартан турар.

Тротуар суолПравить

Тротуар-сатыы дьон сылдьар суолларын тупсарыы, сатыы сылдьарга аналлаах муоста, уулусса ойоҕоһунан. Үксүгэр асфальт, бетон эбэтэр тротуар билиитэтиттэн оҥоһуллар, суол ааһар өттүн бордюрынан араарыллар[2].

Урут Русь (Россия) крепостях, сатыы дьон сылдьар сирдэригэр массыыналар (суоллар, тротуардар) тутуллубуттара билиҥҥэ диэри (таас уонна мас), сорох нэһилиэнньэлээх пууннарга мас тротуардар билигин да бааллар.

Тротуар сатыы дьон сылдьар суолларын, суолларын тупсарар уонна айанныыр суолларын туоратарга аналлаах эбэтэр итинтэн араарыллыбыт газопровод быраабылатын 1- кы ыстатыйатынан уонна 5- с ыстатыйатынан 3 федеральнай сокуон 08.11.2007 №- дээх «массыына суолларын туһунан»ФЗ 257- с ыстатыйатынан суруллубут.

Аныгы тротуардары сабыы икки көрүҥэ баар: бордюр тааһы туһанан асфальт уонна бетон тротуар плиталарыттан таҥыы.

Российскай Федерация Правительствотын уурааҕынан — Россия, 22 марта 2014 с., 221 №- дээх тротуар сатыы дьон хаамыытыгар эрэ ананар; тротуардарга транспортнай средство хамсааһына, суол- трансплуатационнай уонна коммунальнай сулууспалар массыыналарын үлэтиттэн ураты, ону тэҥэ таһаҕаһы атыы- эргиэн уонна да атын предприятиеларга уонна объектарга таһыы бобуллар. Тротуар устун мотоциклопедтар айанныылларын уонна ааһан иһэр өттүн уҥа өттүгэр хамсыылларын сөп.

Тротуардарынан айаннааһын бобуллар уонна административнай быраабы кэһии 2 ч. 12.15 КоАП. Тротуарга парка 3 ст. 12.19 Кап.

Тротуардарга хараҕы хатарыылаах сатыы дьон сылдьар сирдэригэр тактическай сабыыны уураллар.



Ылыллыбыт сирэПравить

География Якутии: учеб. для 9-го Кл. сред. шк./ И.И. Жирков [и др.]. – Якутск: Бичик, 2004. -300, [1] с.: ил, карты; 20 см. ISBN 5-7696-1049-2

БыһаарыыларПравить