Тимофеев Михаил Елисеевич

Тимофеев Михаил Елисеевич (15.03.1932—22.01.2013) — саха норуодунай бэйиэтэ, тылбаасчыт, ССРС уонна Арассыыйа суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин өрөгөйүн ырыатын биир ааптара.

Тимофеев Михаил Елисеевич

Олоҕун олуктара

уларыт

Үлэлээх олоҕун Бүлүү оройуонун радиотыгар дикторынан саҕалаабыт. Олоҕун устатыгар дьаамсыгынан, Уус-Алдан улууһугар история учууталынан, Дьокуускайдааҕы радиокомитет литературнай-драматическай биэриилэрин редакторынан, Дьокуускайдааҕы кинигэ кыһатыгар уус-уран уонна оҕо литературатын салаатын сэбиэдиссэйинэн үлэлээбит. 60-с сс. ортолоруттан Саха суруйааччыларын сойууһун бэрэстээтэлин Сэмэн Даниловы кытта чугаһыспыт, кини сорудаҕынан эдэр бэйиэттэр дьылҕаларынан дьарыктанар буолбут, кинилэр суруйсууларын аахпыт Наталья Харлампьева этэринэн 1960-с сыллар бүтүүлэриттэн саҕалаан 1970-с сылларга тахсыбыт саха бэйиэттэрэ бары Михаил Тимофеев "эрэдээктэрдээбит илиитинэн" ааспыттара[1].

Айар үлэтэ

уларыт

Хоһооннорун бастакы хомуурунньуга «Маҥнайгы хаар» 1960 сыллаахха күн сирин көрбүтэ. Үс сылынан, Саха Сириттэн талыллан, ССРС эдэр суруйааччыларын IV сүбэ мунньахтарыгар кыттыыны ылбыта. Ол кэмҥэ Москваҕа «Советский писатель» уонна «Современник» кинигэ кыһаларыгар нууччалыы тылынан тылбаастаммыт түөрт хоһооннорун кинигэлэрэ күн сирин көрбүттэрэ: «Ледоход», «Березы-фонтаны», «Тень сосны», «Ледостав». Айымньылаах олоҕун түмүгэр барыта 30-н тахса сахалыы уонна нууччалыы тыллаах кинигэлэри бэчээттэппитэ.

Сэһэннэрэ

уларыт
  • «Ааныс» (хоһоонунан хоһуйуллубут сэһэн)
  • «В годы войны»

Очеркалара, ыстатыйалара

уларыт
  • «Первый снайпер»
  • «Хорошо иметь свое мнение»

Ырыа буолан ылламмыт хоһоонноро

уларыт

М. Е. Тимофеев ырыа тылларын суруйбут аатырбыт хоһоонньут. Кини тылларынан Саха Сирин аатырбыт композитордара — Г. Комраков, В. Кац, Н. Берестов, П. Иванова, А. Самойлов, В. Ксенофонтов, К. Герасимов, Т. Стручков, З. Степанов уо. д. а. — элбэх ырыаны айбыттара.

  • «Памяти П.А. Ойунского» (вокальнай цикл, В. Кац)
  • «Возвращение» (моноопера, В. Кац)
Саха Өрөспүүбүлүкэтин өрөгөйүн ырыата
уларыт

Саха норуотугар хаалларбыт биир сүҥкэн айымньытынан Саха Сирин өрөгөйүн ырыатынан аатырбыт «Саргы ырыата»[2] буолар. Бу ырыа тылларын Михаил Тимофеев саха биир бастыҥ хоһоонньутун Савва Тарасовы кытта кыттыһан 200X сыллаахха суруйбуттар.

Тылбаасчыт

уларыт

Саха тылыгар А. Пушкин, М. Лермонтов, Е. Евтушенко, о. д. а. поэттар хоһооннорун тылбаастаабыта. Ону таһынан, Абай, Токтогул Сатылганов, Муса Джалиль, Тарас Шевченко, П. Тычина, Степан Руданскай, Владимир Сосюра, Леся Украинка хоһооннорун тылбаастаабыта. Индия, Алтай, Хотугу омуктар: эбээннэр, эбэҥкилэр, дьүкээгирдэр, мансилар айымньыларын тылбаастаабыт.

Оҕолорго анаабыт айымньылара

уларыт
  • «Бабушкин алас»
  • «Картинки»
  • «За горой Чочур-Мыран»
  • «Страна снегирей»

Библиография

уларыт
  • «Ледоход» — М.: Сов. писатель, 1967.
  • «Березы-фонтаны» — М.: Современник, 1977.
  • «Тень сосны» — М.: Сов. писатель, 1979.
  • «Ледостав» — М.: Современник, 1983.

Наҕараадалара уонна ааттара

уларыт
  • Саха норуодунай поэта
  • Саха АССР культуратын үтүөлээх үлэһитэ
  • П. А. Ойуунускай аатынан Государственнай бириэмийэ лауреата
  • «За доблестный труд в ознаменование 100-летия В. И. Ленина» мэтээл
  • «За трудовое отличие» мэтээл
  • «За доблестный труд в Великой Отечественной войне 1941—45 гг.» мэтээл
  • тыыл бэтэрээнэ
  • үлэ бэтэрээнэ
  • «Гражданская доблесть» ураты Бэлиэ
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Түмэнин Ытык грамотата (2005)[2]
  • Бүлүү улууһун Ытык олохтооҕо (2009)[3]

Быһаарыылар

уларыт
  1. Наталья Харлампьева Семен Данилов. — 2-е изд., испр.. — Москва: Молодая гвардия, 2021. — С. 165-166. — 285 с. — (Жизнь замечательных людей). — 1000 экз. — ISBN 978-5-235-04489-0
  2. 2,0 2,1 Государственное собрание (Ил Тумэн) Республики Саха (Якутия):XXVI пленарное заседание Ил Тумэн открылось Архыыптаммыт 2016, Кулун тутар 5 күнүгэр.
  3. Официальный информационный портал Республики Саха (Якутия):Почетные граждане Вилюйского улуса

Өссө маны көр

уларыт

Сигэлэр

уларыт