Ырыынак экономиката

Аан дойду экономикаларын тэҥнээһин

Баhаар диэн эргиэн буолар сирэ (системата, института, процедурата, сыhыана, инфраструктурата), баhаарга маллары уонна сервистары атыылыыллар, атыылаhаллар уонна атастаhаллар. Баhаар атыылаhааччы уонна атыылааччы сыhыаннарыттан турар. Баhаардар кээмэйдэринэн, баар сирдэринэн, малларын уонна сервистарын көрүҥнэринэн арахсаллар. Экономика конкуренцияларһарыгар бииртэн элбэх атыыһыт уонна атыылаһааччы баар буолуохтаах. Биир атыылааччы уонна элбэх атыылаһааччы баар буоллаҕына монополия туруга буолар. Онтон элбэх атыылааччы уонна биир атыылаһааччы баар буоллаҕына монопсония туруга буолар. Монополия уонна монопсония баар буоллаҕына ырыынак состоянията суох буолар.

Мексика баhаара
Wet market in Singapore

БыһаарыыПравить

К. Р. Макконнеллу уонна С. Л. Брюль этэринэн, ырыынак — бу институт, атыылаһааччылар уонна өҥөнү атыылааччылары түмэр механизм. Рыноктар бэйэлэрэ араас формалары ылыныахтарын сөп.

Рынок — табаарынай хаһаайыстыба категорията, табаары оҥорооччулар икки ардыларыгар тиһигин быспакка операцияларга (өҥө) уонна туһанааччылар ортолоругар баар экономическай сыһыаннаһыылар холбоһуулара. Үгэс быһыытынан көҥүл өттүнэн атастаһыы харчыга (атыы) эбэтэр табаар атыыга (Бартыһаан) тэҥнэһиигэ олоҕурар. Ырыынакка көҥүл өттүнэн ыллахха, оҥорон таһаарааччылар да, туһанааччылар да, конкуренция усулуобуйатыгар уларыйар.

Экономическай социологияҕа базовай экономическай аспектары таһынан, ырыынак структурнай сибээһинэн, институт формаларынан, иерархиянан уонна культурнай конструкцияларынан уратылаах.

Тэрилтэ формалараПравить

Субъектами рынка выступают собственники товаров, производители услуг, владельцы денег. Объекты рынка — материальные блага, факторы производства, ресурсы, товары и услуги, по поводу которых субъекты рынка вступают во взаимодействие, в рыночные отношения.

Формами организации рынка служат базар, магазин, аукцион и прочие социальные институты.

Рынок сыанатаПравить

Рынок сыаната — табаар эбэтэр өҥө көҥүл ырыынакка көҥүл ырыынакка атыыланар ордук буолуо, конкуренция усулуобуйатыгар, бары өттүнэн наадалаах информацияны ыллахтарына, аны кэлэн тутуллар сыанаҕа туох да улахан сабыдыаллаах быһыы- майгы, ол эбэтэр хаһан эмэ атыыланар кыахтаах:

  • биирэ тутуллар объект тутуллар, оттон атына атын өттө толорууга булгуччулаах буолбатах;
  • "кэпсэтиилэр" уонна "кэпсэтиилэр" бэйэлэрин интэриэстэригэр хас биирдиибит интэриэстэрин туһунан үчүгэйдик билистилэр;
  • сыанабыл объектара аһаҕас рынокка оҥоһулуннулар, онно маарынныыр объектарга уо. д. А.;
  • аны кэлэн тутуллар суол тутуутун объегар сыанабыл уонна суол тутуутун хайа да өттүнэн толорорго күһэйии сыанабыла;
  • сыананы төлөөһүн харчынан формаҕа барара сабаҕаланар[1].

БыһаарыыларПравить