Бастакы Хайахсыт — барыллар ыккардыларынааҕы ураты

Кээмэйэ уларыйбат ,  4 сыл ынараа өттүгэр
1710 сыллаахха Сибиирскэй приказ кинигэтигэр саҥа буоластар ({{lang-ru|волость}}) баар буолбуттар. Олортон Боотурускай улууһугар үс: Ожулунскай, Чакырскай уонна Хаяхсытскай диэннэр саҥа үөскээбиттэр. Хайахсыт диэн буолас аата Дьокуускайдааҕы воеводскай канцелярия 1726 сыллааҕы суругар эмиэ киллэриллэ сылдьар эбит. (1,12-13).
 
1835 сыллаахха Боотурускай улууска [[2-с ХаяхсытскайХайахсыт нэһилиэкнэһилиэгэ]] баар буолбут. (1,22).
 
1912 сыллаах күһүнүгэр [[Таатта улууһа]] үөскээһинигэр бастакы Хайахсыт нэһилиэгэ онно көспүт. (1,23). Революция кэнниттэн бу нэһилиэк аатын хаста да уларыппыттар. Бу кэмҥэ [[Чурапчы улууһа|Чурапчы улууһугар]] Арыылаах нэһилиэгэ диэн аатынан биллэр. (4,18).