Нерчинскэй — Чита уобалаһыгар баар кыра куорат. Кытыытыгар томтордоох, эмиэ да дэхси сирдээх Нерча өрүс тамаҕар турар.

Манна урут уһун сылларга хаайыы олохсуйа сылдьыбыт буолан, өтөхсүйбүт эргэ тутуу элбэҕэ харахха быраҕыллар[1]. Куорат маҥнай 1653 сыллаахха острог быһыытынан тутуллубут. 1812 сыллаахха саҥа сиргэ көһөрөн туппуттар. 1700 сыллаахтан XX үйэ саҕаланыар диэри хаатырга элбэх түрмэлэрэ турбуттар. Бу түрмэлэри Алгачинскай, Акатуйскай, Зерентуйскай, Карийскай, Манцейскай диэн арааран ааттыыллар эбит. 1826—1917 сылларга бу түрмэлэргэ декабристары, Польшатааҕы икки бастаанньа кыттыылаахтарьш, народниктары хаайа сылдьыбыттар. Билигин Нерчинскэй куоракка аһылык бородууксуйаларын оҥорор тэрилтэлэр уонна электромеханическай собуот үлэлииллэр.

1841 сыллаахха кулун тутар 30 күнүгэр Нерчинскэй хаатыргатыттан Манчаары Баһылай Анисим Тимофеевтыын күрүүллэр.

БыһаарыыларУларыт

  1. Омук сиригэр олохсуйбут сахалар / Иннокентий Неустроев. — Дьокуускай: Бичик, 2006. — 144 с. ISBN 5-7696-2475-2