Кочнев Валерий Пантелеймонович

.

Валерий Пантелеймонович Кочнев
Кочнев.jpg
Төрөөбүт күнэ:

6 кулун тутар 1931({{padleft:1931|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:6|2|0}}) (90 саастаах)

Төрөөбүт сирэ:

Егольжинск с., Ленинскэй оройуон, Саха АССР

Дойдута:

ССРСFlag of the Soviet Union.svg ССРСАрассыыйаFlag of Russia.svg Арассыыйа

Үлэтин сирэ:

ХИФУ

Учуонай аата:

профессор

Үөрэммит кыһата:

И. В. Сталин аатынан физкультура института (Москва)

Наҕараадалара:


«Хотугу Сулус» уордьан

Валерий Пантелеймонович Кочнев — педагогика билимнэрин доктора, Аан дойдутааҕы педагогическай академия академига, Хотугу Форум Академиятын академига. М. К. Аммосов аатынан ХИФУ профессора.

Олоҕун олуктараУларыт

ТөрүттэрэУларыт

1931 сыллаахха кулун тутар 6 күнүгэр Куочайга төрөөбүт. Эһэтэ Иннокентий Кочнев, Куочай атыыһыта, ыһыахтарга күрэхтэһэр бэйэтин кыанар киһи эбит. Аҕата Пантелеймон Иннокентьевич, көскө сылдьар дьон төрүттээбит оскуолаларыгар ааҕарга-суруйарга үөрэммит, онтон Ньурба оскуолатын бүтэрэн баран 1913 с. Бүлүүтээҕи үрдүкү начаалынай училищеҕа киирэн үөрэммит. 15 саастааҕар Марха начаалынай оскуолатыгар учууталынан анаммыт. 2014 сыл күһүнгэр Дьокуускайдааҕы учуутал сэминээрийэтигэр киирбит, өрөбөлүүссүйэ буолуон иннинэ П.Ойуунускайдыын, М.Аммосовтыын, С.Аржаковтыын, М.Мегежекскэйдиин, С.Васильевтыын үөрэнэн бүтэрбит. Ийэтэ Александра Кузминична Кочнева (Габышева), эмиэ олохтоох Куочай. Түөрт кылаастаах оскуоланы бүтэрбит үөрэхтээх дьахтар эбит.

ҮөрэҕэУларыт

Кыра Валерий 1938 с. оскуолаҕа киирэригэр нууччалыы билбэт эбит. Оскуолаҕа киириэн иннинэн убайдара дьарыктааннар 2-3 ый иһигэр ааҕарга-суруйарга үөрэммит[1]. 1954 сыллаахха Москубаҕа И. В. Сталин аатынан физкультура институтун бүтэрбит.

ҮлэтэУларыт

Барыта 100-н тахса научнай ыстатыйа, 43 кинигэ суруйбут. Научнай үлэтин хайысхатынан республикаҕа спорт уонна физкультура хамсааһынын историята, итиэннэ саха төрүт оонньуулара буолаллар. 1995 с. кандидатскай, 1998 с. докторскай диссертацияны Москваҕа Россиятааҕы киин научнай-чинчийэр институтка көмүскээбит.

2001 сылтан — СГУ физическэй культураҕа институтун саха төрүт көрүҥнэригэр кафедратын сэбиэдиссэйэ, профессор. «Эллэй Боотур» муус дыбарыаһыгар спорт историятын музейын тэрийэн үлэлэппит.

Наҕараадалара уонна ытык ааттараУларыт

  • Саха АССР физическэй культуратын үтүөлээх үлэһитэ
  • Саха АССР үтүөлээх тренерэ
  • Российскай Федерация физическэй культуратын үтүөлээх үлэһитэ
  • Саха АССР физическэй культуратын туйгуна
  • РСФСР норуотун үөрэҕириитин туйгуна
  • Д. П. Коркин аатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин Государственнай бириэмийэтин физическэй культура уонна спорт уобалаһыгар лауреата
  • Ньурба улууһун ытык киһитэ
  • Тулагы-Киллэм нэһилиэгин ытык киһитэ
  • Дьокуускай ытык киһитэ
  • «Хотугу Сулус» уордьан кавалера (2014)[2]

АймахтараУларыт

БыһаарыыларУларыт

  1. Владислав Коротов. Патриарху якутского этноспорта – 90 лет / Сахалайф, 06.03.2021
  2. Указ Президента Республики Саха (Якутия) от 24 апреля 2014 № 2607. Газета «Якутия» от 26.04.2014. Тургутулунна 13 От ыйын 2014.

СигэлэрУларыт

Кочнев Валерий Пантелеймонович // ХИФУ ситим-сирэ.