Муус устар 13

күнэ-дьыла

Муус устар 13 диэн Григориан халандаарыгар сыл 103-с күнэ (ордук хонуктаах сылга 104-c күнэ). Сыл бүтүө 262 күн баар.

Бэлиэ күннэрПравить

НациональныеПравить

ТүбэлтэлэрПравить

  • 1204 — Төрдүс Кириэстээх бохуот кыттыылаахтара Эгиипэккэ баран иһэр аатыран "таарыйа", Венеция дожун (баһылыгын) кигиитинэн христианнар олорор Константинополь куораттарын халаабыттар. Бу дьон баай Константинополу ылан баран салгыы барбатахтара, куорат олохтоохторо 50 сыл тухары саҥа былааһы утары охсуспуттара.
  • 1598 — Франция хоруола Генрих IV гугеноттарга итэҕэллэрин көҥүллээбит. Францияҕа өр сылларга буолбут итэҕэл сэриилэрэ тохтообуттар.
  • 1605Борис Годунов өлөр, кини оннугар уола Федор ыраахтааҕы буолар.
  • 1829Англия түмэнэ (парламена) эманиспация туһунан аактаны ылыммыт. Католиктарга көҥүл бэриллибит.
  • 1859Манчаары Баһылайы Дьокуускайга куорат суолун оҥоһуутугар үлэлэтэ таһаарбыттар. Сотору кэминэн Марха улууһугар көскө ыыталлар.
  • 1887 — Маалай тыйаатырга «Ойуур оҕолоро» диэн аан дойдуга бастакы сыгаан опереттата туруоруллубут.
  • 1904Порт-Артур аттыгар «Петропавловскай» броненосец дэлби тэбиитигэр аатырбыт худуоһунньук Василий Верещагин уонна вице-адмирал Степан Макаров өлбүттэр.
  • 1922 — Каландаришвилины кытта тоһуурга (кулун тутар 6 күнүгэр) түбэһэн өлбүттэр испииһэктэрэ бэчээттэммит.
  • 1932 — ССРС Норуот хамыһаардарын сэбиэтэ (Совнарком) «Байкал-Амур тимир суолун тутуутун туһунан» уураах таһаарбыт.
  • 1941ССРС уонна Япония саба түспэт туһунан сөбүлэҥҥэ илии баттаспыттар.
  • 1944 — 51-с аармыйа Симферополь куораты ньиэмэстэртэн босхолообут.
  • 1945 — 2-с уонна 3-с Украинскай фроннар сэриилэрэ Вена куораты ылбыттар.
  • 1985 — Михаил Горбачев партия пленумугар «перестройканы» биллэрэр.

ТөрөөбүттэрПравить

  • 1919 — Грант Григорян, композитор, Саха АССР искусствотын үтүөлээх диэйэтэлэ.
  • 1929 — Екатерина Новгородова — Социалистическай Үлэ Геройа.
  • 1945 — Николай Винокуров (Урсун) — бэйиэт, литэрэтиирэни ырытааччы, тылбаасчыт.
  • 1955Ирина Хакамада — экономист, бэлиитик, суруналыыс, публицист. Аҕата — дьоппуон хомуньууһа, сэрии кэмигэр билиэннэй быһыытынан сэбиэскэй хаайыыга олорбут, сэрии кэнниттэн Хабаровскайга олорбут, нуучча тылын үөрэппит дьахтары ойох ылбыт.
  • 1963Гарри Каспаров — саахыматчыт уонна бэлиитик. Саахымакка аан дойду 13-с чөмпүйүөнэ. Азербайджаҥҥа төрөөбүт, 12 саастааҕар аҕатын Вайнштейн диэн араспаанньатын ийэтин араспаанньатыгар уларыттарбыттар.
  • 1979 — Саргылана Ноева, Саха АССР Чурапчы оройуонун Туора Күөл нэһилиэгэр — саха суруйааччыларын айымньыларын сүдьүөттэригэр кэми чинчийэр учуонай, филология билимин хандьыдаата.

ӨлбүттэрПравить

  • 814Крум, болгаардар хааннара (802 сылтан), Византияны төгүрүктээн олорон эмискэ өлбүт. Аваардар каганааттарын үлтүрүппүт, Византияны кытта ситиһиилээхтик сэриилэспит киһи.
  • 1605 — ыраахтааҕы Борис Годунов, кини оннугар уола Федор ыраахтааҕы буолар.
  • 1918Лавр Корнилов (1870 төр.), генерал, Үрүҥ хамсааһын салайааччыларыттан биирдэстэрэ. Кини хамаандалыыр сэриитэ Екатеринодары (билигин Краснодары) төгүрүктээн олордоҕуна штаабыгар снаряд түспүт. Эдэригэр Генштаб академиятын бүтэрэн баран Кашгарияҕа, Афганистааҥҥа, Персияҕа айаннаабыта, элбэх сибидиэнньэни хомуйбута, каарталары оҥорбута. Уонча омук тылын билэрэ.
  1. «С днём рождения, Рок-н-ролл»// ТВ Парк. — 2004. — № 30. — С. 56-59.
  2. Тайский Новый год — Сонгкран — 13 апреля. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2010