Муус устар 12

күнэ-дьыла

Муус устар 12 диэн Григориан халандаарыгар сыл 102-с күнэ (ордук хонуктаах сылга 103-c күнэ). Сыл бүтүө 263 күн баар.

Бэлиэ күннэрУларыт

  • Либерия  Либерия — Дойдуга босхолонуу күнэ (1980)

ТүбэлтэлэрУларыт

  • 1774 — Сакмарскай аттыгар буолбут кыргыһыыга генерал Петр Голицын сэриитэ Емельян Пугачёв сэриитин үлтүрүппүт.
  • 1881Александр III ыраахтааҕы Арассыыйаттан көҥүл тахсары уонна киирэри көҥүллээбит.
  • 1918 — чэкиистэр анархыыстар тэрилтэлэрин ыспыт күннэрэ. Сүүстэн тахса анархыыһы өлөрбүттэр, биэс сүүсчэкэ киһи хаайыыга быраҕыллыбыт.
  • 1919 — «Москва-Сортировочная» депо оробуочайдара өрөбүллэригэр 3 паровоһу босхо өрөмүөннээбиттэр. Бу түбэлтэ субуотунньук диэн ааттаах хамсааһыны төрүттээбитэ.
  • 1927Чан Кайши Нанкиҥҥа уонна Шанхайга переворот оҥорбут.
  • 1931Марха улууһун I Бордоҥ нэһилиэгиттэн төрүттээх Степан Васильев Өҥнөөх тимири уонна көмүһү хостуур уонна таҥастыыр оробуочайдар Сойуустарын Киин кэмитиэтин бэрэстээтэлинэн талыллыбыт, онно 1934 сылга ыарахан бырамыысыланнаһы хонтуруоллуур баартыйа бөлөҕүн салайар үлэҕэ көһүөр диэри үлэлээбитэ.
  • 1945 с. өлүөн 6 хонук иннинэ сапердар взводтарын хамандыыра Бодойботтон төрүттээх саха уола Петр Тихонов бииргэ үөрэммит кыыһыгар аатырбыт артиллерист Протодьяконовы көрсөн, куустуһан, кыратык иһэн ааспыттарын суруйбут. Бу суруга «Социалистическая Якутия» хаһыакка 1982 с. бэчээттэммитэ.
  • 1954Мария Нартахованы Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун бэрэссэдээтэлинэн талбыттар. Бу дуоһунаска 9 сыл, 1963 сыллаахха пенсияҕа барыар дылы үлэлээбитэ.
  • 1961 — аан дойдуга бастакынан ССРС лүөччүк-космонааба Юрий Гагарин космоска тахсыбыта.

ТөрөөбүттэрУларыт

  • 1931Сиэн Чолбодук, Ньурба оройуонугар Хордоҕойго (билигин Ньурбачаан) суруйааччы, драматург, тылбаасчыт.
  • 1942 — Людмила Слепцова Мэҥэ-Хаҥалас оройуонун Майа нэһилиэгэр — саха живописеһа.
  • 1946 — Наталья Посельская (12.04.1946 — 8.07.2011) — балерина, балет педагога, хореограф, педагогика билимин хандьыдаата.
  • 1953 — Варвара Окорокова, Сунтаар Кутанатыгар — литэрэтиирэ кириитигэ, уран тыл ырытааччыта,литературовед. Тыл үөрэҕин дуоктора.

ӨлбүттэрУларыт

  • 1945Франклин Рузвельт (1882 с.т.) — АХШ 32-ис бэрисидьиэнэ, дойдуга экономическай кризис уонна иккис аан дойду сэриилэрин саҕана АХШ-ы салайбыта.
  • 1986Валентин Катаев (1897 төр.), суруйааччы, бэйиэт, драматург, киносценарист.
  • 1994 — Павел Никитин (1932 с.т.) — Мэҥэ Хаҥалас Хара нэһилиэгиттэн төрүттээх суруналыыс, Саха АССР культуратын үтүөлээх диэйэтэлэ