Ыам ыйын 8

күнэ-дьыла

Ыам ыйын 8 диэн Григориан халандаарыгар сыл 128-с күнэ (ордук хонуктаах сылга 129-c күнэ). Сыл бүтүө 237 күн баар.

БырааhынньыктарПравить

  • Аан дойду сорох дойдулара бүгүн Кыайыы Күнүн бэлиэтииллэр
  •   Кыһыл Кириэс уонна Кыһыл Ый хамсааһынын Аан дойдутааҕы күнэ. Бу 97 мөлүйүөнтэн тахса кыттааччылаах хамсааһын күнүн аан бастаан 1946 сыллаахха Кыһыл Кириэс уопсастыбатын төрүттээбит Жан-Анри Дюнан төрөөбүт күнүгэр бэлиэтээбиттэрэ. Быйылгы бэлиэтээһин ыҥырыыта "Киһи буол"
  • ХНТ  ХНТ  — Иккис аан дойду сэриитин сиэртибэлэрин өйдүүр уонна ахтар күннэртэн биирдэстэрэ

ТүбэлтэлэрПравить

  • Б.э.и. 453 сыл — Цзиньян аттынааҕы кыргыһыы бүтэн Цзинь судаарыстыбатын икки күүстээх ыалын иирсээннэрэ түмүктэммит: Чжаолар Чжилэри кыайбыттар.
  • 589 — Испанияны баһылаан олорор вестготтар хоруоллара Реккаред I Толедо үһүс собуорун (мунньаҕын) арыйбыт. Бу мунньах кэнниттэн вестготтар арианствоттан католичествоҕа көспүттэрэ.
  • 1713Санкт-Петербург Арассыыйа киин куората буолбут.
  • 1794 — Францияҕа улахан террор кэмигэр нолуок хомуйааччынан үлэлээбит айылҕаны чинчийэр учуонай Антуан Лавуазье таҥнарыахсыт аатыран Парижка сууттаммыт уонна гильотиналаммыт. Лавуазье аныгы химия төрүттээччитинэн ааҕыллар.
  • 1895Кытай Тайвань арыыны Японияҕа биэрбит.
  • 1945 — Европа орто кэминэн 22 чаас 43 мүнүүтэҕэ (Москубаҕа уонна Дьокуускайга хайыы үйэ ыам ыйын 9 күнэ этэ, Москубаҕа түүн, Дьокуускайга - сарсыарда) Карлсхорст диэн Берлин куорат таһынааҕы сиргэ Германия сэриилэрэ бэринэллэрин туһунан Аакка илии баттаммыт.
  • 1945 — Саха саллаата Феодосий Донской Рейхстаг эркинигэр сурук хаалларбыт: «Были и мы из Якутии». Бу Ньурба Маалдьаҕарыгар төрөөбүт киһи кэлин Саха араадьыйатыгар үлэлээбитэ, учуонай буолбута.
    • Ньурба Бэстээҕиттэн төрүттээх Василий Халанников Латвияҕа кыргыһыы кэмигэр икки ньиэмэһи тыыннаахтыы тутан наҕараадаҕа түһэриллибит. Бу саллаат 1944 сыллаахха "Кыым" хаһыакка бэчээттэммит сурук ааптардарыттан биирдэстэрэ.
  • 1953 — Кыһыл Кириэс уонна Кыһыл Ый Аан дойдутааҕы күнэ аан бастаан бэлиэтэммит. Бу күн Кыһыл Кириэс тэрилтэтин 1863 сыл олунньутугар тэрийбит Швейцария уопсастыбаннай диэйэтэлэ Анри Дюнан (1828—1910) төрөөбүт күнүгэр олохтоммут.
  • 1980ВОЗ уоспа ыарыы аан дойдуга суох буолбутун туһунан биллэрбит.
  • 1990Эстонияҕа дойду тутулуга суоҕа чөлүгэр түһэриллиитин туһунан сокуон ылыллыбыт, онон Эстония ССРС-тан тахсыбыт. Бу өрөспүүбүлүкэ сүбүрүнүтүөтү өссө 1988 сыллаахха сэтинньи 16 күнүгэр биллэрбитэ, ол эрээри Сэбиэскэй Сойуустан тахсыбакка олорбута.
  • 2007 — Мүрү оскуолатын 8 кылааһын үөрэнээччитэ Алина Сторожева ууга өлөн эрэр дьахтары мууһунан сыыллан киирэн быыһаабыта.
  • 2012 — Греция Олимпия куората Дьокуускай куорат доҕордуу куората буолар.
  • 2019Любовь Борисова туруорбут "Мин үрдүбэр күн хаһан да киирбэт" диэн аар-саарга аатырбыт сахалыы уус-уран киинэтэ аан бастаан көстүбүт.

ТөрөөбүттэрПравить

  • 1828Жан-Анри Дюнан (1910 өлб.) — Швейцарияҕа төрөөбүт Кыһыл Кириэс уопсастыбатын төрүттээччи. 1859 сыллаахха Италия Сольферино куоратын аттыгар биир өттүттэн австриецтар, иккис өттүттэн французтар уонна итальянецтар ыккардыларыгар буолбут кыргыһыы кэнниттэн 40 тыһыынча кэриҥэ саллаат бааһырбытын көрөн улаханнык долгуйбут. Кыргыһыы буолбут сирин тула олорор дьону (үксүн оҕолору уонна дьахталлары) "Дьон бары биир төрүттээхтэр" диэн тылларынан тэрийэн элбэх киһини быыһаабыт. Кэлин сэрии кэмигэр хайа да диэки буолбат тэрилтэ бааһырбыт дьоҥҥо көмөлөһүөхтээҕин туһунан кинигэ суруйбута, онтон түөрт сыл буолан баран Кыһыл Кириэс уопсастыбатын төрүттээбитэ.
  • 1897 — билиҥҥи Мэҥэ-Хаҥалас (уруккунан Илин-Хаҥалас) улууһун Мөҥүрүөн (Хара) нэһилиэгэр уус ыалыгар Николай Степанов - Ноорой (1975 өлб.) — олоҥхоһут, ырыаһыт, ССРС суруйааччыларын холбоһуктарын чилиэнэ төрөөбүтэ.
  • 1963 — Елизавета Потапова — тыйаатыр уонна киинэ артыыһа.

ӨлбүттэрПравить

  • 1794Антуан Лавуазье (1743 төр.), Франция учуонайа, аныгы химияны олохтооччу.
  • 1873 — Дьон Стюарт Милл, Британия, бөлүһүөк.
  • 1903Поль Гоген (1848 төр.), французскай живописец, постимпрессионизм биир сүрүн бэрэстэбиитэлэ.
  • 1932 — литэрэтиирэ кириитигин, «Саха омук» уонна «Саха кэскилэ» уопсастыбалар чилиэннэрэ буола сылдьыбыт Бороҕон улууһун II Лөгөйүттэн төрүттээх Василий Леонтьевы Иркутскай куоракка 37 сааһыгар ытан өлөрбүттэрэ (1895 төр.).


  1. Указ президента Украины Петра Порошенко(суох сигэ — история). Төрүт сириттэн архыыптанна 10 Ыам ыйын 2015.