Атырдьах ыйын 13

күнэ-дьыла

Атырдьах ыйын 13 диэн Грегориан халандаарыгар сыл 225-с күнэ (ордук хонуктаах сылга 226-c күнэ). Сыл бүтүө 140 күн баар.

Бэлиэ күннэрУларыт

ТүбэлтэлэрУларыт

  • 1521 — 2,5 ыйдаах төгүрүктээһин кэнниттэн Эрнан Кортес салалталаах сэриилэр ацтек киин куоратын Теночтитланы ылбыттар.
  • 1913Саха уобалаһын күбүрүнээтэринэн Михаил Пономарев анаммыт. Кини бу солоҕо үс аҥаар ый эрэ үлэлээбит. Кини кэнниттэн бу дуоһунаска Рудольф Витте уонна барон Тизенгуазен үлэлээбиттэрэ.
  • 1913Англияҕа бастакы дьэбинирбэт ыстаал уһаарыллыбыт.
  • 1932Римҥэ Гульельмо Маркони бастакы микро долгуннаах араадьыйаны үлэлэппит. Билигин маннык долгуннар туттуллар эйгэлэрэ олус киэҥ: суотабай сибээс, рация, Bluetooth, Wi-Fi уо.д.а.
  • 1939 — бэлиитикэ ыстатыйатынан 20 сыл хаайыыга ууруллубут Саха тыйаатырын дириэктэрэ Тарас Местников НКВД силиэдэбэтэллэрэ билинэргэ күһэйбиттэрин туһунан САССР Үрдүкү суутугар үҥсүү суруйар, ол суругар «Социалистическая Якутия» хаһыаттан САССР Ис дьыалатын комиссарын солбуйаччыта И.А.Дорофеев "социалистическэй сокуоннаһы куруубайдык кэспитин иһин" баартыйаттан уһуллубутун туһунан биллэриини (09.04.1939 нүөмэр) кыбытар. Төһө да бириигэбэр "бүтэһиктээх уонна хат көрүүгэ ыытыллыбат" диэн суруктааҕын үрдүнэн, суут бу дьыаланы көрөр, уонна артыыһы босхолуур.
  • 1940Орто Халыма куоракка кииннээх Халыма-Индигир уокуруга тэриллибит. Уокурук састаабар Аллараа Халыма, Орто Халыма, Аллайыаха, Абый уонна Муома оройуоннар киирбиттэр.
  • 1980Саха АССР Миниистирдэрин Сэбиэтин уурааҕынан Абый улууһугар "Сайылык" резерват быһыытынан тэриллибит. 1997 сыллаахха эркээйи сиргэ кубулутуллубута.

ТөрөөбүттэрУларыт

ӨлбүттэрУларыт

  • 1826 — Рене Лаэннек (1781 төр.), француз бырааһа уонна анатома, мэдиссиинэҕэ клинико-анатомическай ньыманы төрүттээччилэртэн биирдэстэрэ, стетоскобу айбыта.
  • 1863 — Эжен Делакруа (1798 төр.), француз худуоһунньуга.
  • 1900 — Владимир Соловьёв (1853 төр.), нуучча бөлүһүөгэ, бэйиэт, публицист, литэрэтиирэ кириитигэ.
  • 1910 — Флоренс Найтингейл (1820 төр.), англия сиэстэрэтэ, Кырыым сэриитин (1853—1856) кэмигэр саньытаардар этэрээттэрин тэрийбитэ уонна салайбыта. Кини төрөөбүт күнүгэр аан дойду Сиэстэрэ күнүн бэлиэтиир.