Дьокуускай (нууч. Яку́тск) Арассыыйа Федерациятын куората, Саха Өрөспүүбүлүкэтин киинэ, Өлүөнэ кытылыгар Туймаада хочотугар турар. Былыргы сахалыы аата Туймаада. 1632 сыллаахха олохтоммутунан ааҕыллар.

Yakutsk (ааҥл.)
Якутск (нууч.)
Дьокуускай (Саха тыла)
Якутск. Вид на КФЕН СВФУ и озеро Тёплое.JPG
М. К. Аммосов аатынан Хоту-Илиҥҥи федеральнай университет, КФЕН.
Lena watershed.png
Location of Yakutsk in the Lena watershed
Coordinates
642) 62°02′ с. ш. 129°44′ в. д. / 62.033° с. ш. 129.733° в. д. / 62.033; 129.733 (G) (O)Координаталара: 642) 62°02′ с. ш. 129°44′ в. д. / 62.033° с. ш. 129.733° в. д. / 62.033; 129.733 (G) (O)
Coat of Arms Flag
Coat of Arms of Yakutsk (Yakutia) 2012.jpg Yakutsk flag.png
Куорат Күнэ: Балаҕан ыйын иккис өрөбүлэ
Дьаһалта ыстаатыhа
Федерал субъект
In jurisdiction of
Киин куорат of
Саха Өрөспүүбүлүкэтэ
Саха Өрөспүүбүлүкэтэ
Саха Өрөспүүбүлүкэтэ
Local self-government
Charter Charter of Yakutsk
Municipal status Куорат уокуруга
Баһылык Николаев Айсен Сергеевич
Representative Body Уокурук Сүбэтэ
Иэн
Иэнэ 121,93 km² (47,1 sq mi)
Олохтоохторо
2002 Census
- Rank
- Чиҥэ
210 642 inhabitants
89th
1727,6/km² (4474,5/sq mi)
Устуоруйата
Тутуллубута Балаҕан ыйын 25, 1632
Атын информация
Почта кода 677xxx
Телефон кода +7 4112
Официал ситим-сирэ
http://www.yakutsk-city.ru/

Олохтоохторун ахсаана 284115 киһи, ол иһигэр куорат бэйэтэ 264069 киһи (2009 сыл).

Ис хоһооно

УстуоруйатаУларыт

1632 сыллаахха Бекетов баһылыктаах нуучча хаhаахтара Өлүөнэ кытылыгар, билиҥҥи Уус-Алдан сиригэр бастаан остуруок туппуттар. Онтон нуучча хаһаахтарын тойоно Иван Галкин Өлүөнэ остуруогун халаан уута ылара бэрдин иһин, Өйүк баай хонуутугар (эбэтэр лог диэни луг диэн сыыһа суруйбут буоллахтарына - аппатыгар) өрүс уҥуор куорат билиҥҥи турар сиригэр көһөрбүтэ.

Өлүөнэ кыраайын (Ленский край) киинин быһыытынан бастаан Өлүөнэ остуруога дэнэр этэ. 1638 сыллаахха Саха Сирин Енисей уеһыттан арааран Саха уеһа оҥороллоругар киин остуруок буолбута.

1680 сыллаахха саҕаламмыт реформа кэмигэр 1681 сыллаахха остуруокка Приклонскай бойобуода кэлэр, кини сүрүн соруга - остуруогу куоракка кубулутуу. Куораты тутуу от ыйын 24 күнүгэр 1682 сыллаахха саҕаламмыт. 3600 саһаан кыбадыраат иэннээх сири 3,5 миэтэрэ кэриҥэ үрдүктээх күрүө туттарар. Бу эркиҥҥэ 8 баасына туттарар. Куорат городничайынан Семен Иванович Епишев диэн киһи ананар.

Тохсунньу 10 күнүгэр 1696 сыллаахха Сибиирдээҕи бирикээс Саха уеһын уонна куоратын чертежтарын оҥорорго ыйаах таһаарар. Онтон нөҥүө сылыгар тохсунньу 31 күнүгэр үрүҥ көмүс бэчээти оҥотторон ыытар. Бу кэмтэн ыла остуруок бүтэһиктээхтик куорат аатын сүгэр[1].

КилиимэтэУларыт

Салгын тэмпэрэтиирэтин орто кээмэйэ (2012 сыл)[2]. {{Орто температура (12 ый)|-31.0|-27.2|-17.0|1.0|9.5|19.3|21.0|16.3|8.2|-2.8|-18.0|-29.0|}

ДемографияУларыт

 
Сурутуу ыытыллыбыт сылларга уонна 2007 сылга олохтоох ахсаана

Дьокуускай куорат - элбэх омук олорор куората, манна сахалар, нууччалар уонна да атыттар олороллор.

Омуктар ахсааннара (нелегаллары аахпакка туран)Уларыт

Испииhэккэ 10-тан тахса тыhыынча ахсааннаах омуктар.

  • Нууччалар - 143 тыh.
  • Сахалар - 142 тыh.
  • Украинецтар - 32 тыh.
  • Кытайдар - 25 тыh.
  • Узбектар - 21 тыh.
  • Татаардар - 12 тыh.
  • Башкирдар (башкорт) - 11,9 тыh.
  • Кэриэйдэр - 10,3 тыh.
  • Эрмээннэр - 10,2 тыh.
  • Белорустар - 10,2 тыh.
  • Таджиктар - 10 тыh.

Дьокуускай Ытык олохтоохтороУларыт

Дьокуускайга төрөөбүт биллэр дьонУларыт

Доҕордуу куораттарУларыт

ҮөрэҕирииУларыт

ФотогалереяУларыт

БыһаарыыларУларыт

  1. Дьокуускай хаһан куорат дэммитэй? А.Павлов-Дабыл, Кэскил хаһыат, 2.10.2012
  2. Погода и Климат:Климат Якутска

СигэлэрУларыт

Дьокуускай куорат уокурук дьаһалататын официал ситим-сирэ



Дьокуускай Биики ыскылаакка